گوئى سوگند به خدا اين عَلَمُ الهُدَى است ! و اگر گوش فرا دهى به آنچه در هنگام تفسير قرآن كريم به زبان آرد ، فراموش مىكنى آنچه در ذهن دارى ، و چنين مىپندارى كه گويا اين همان كسى است كه خداوند قرآن را بر او فرستاده است ! ( ميدانيد چه مىگويد ؟ ميگويد : وقتى كه تفسير قرآن مىكند ، تو فراموش ميكنى كه قرآن بر پيغمبر فرود آمده است ؛ بلكه خيال ميكنى كه أصلًا قرآن بر او نازل شده است ! ) خانه مَيمون و مبارك او در اين زمان فعلًا محلّ فرود آمدن و بارانداز علماى أعلام ، و مَلْجأ و مَفزَع استادان فنون ، از فضلاى عظام است . بحرالعلوم بعد از استاد علّامه وحيد ، دامَ عَلاهُما ، پيشوا و سالار پيشوايان عراق ، و بزرگ و سرپرست فضلاء بطور إطلاق است . علماى عراق همگى به سوى او رو آورده و او را ملجأ خود قرار داده‌اند . و عُظماى از عُلماء أعلام از او أخذ علوم مىكنند . بحرالعلوم همانند كعبه‌اى براى عراق است ، كه براى استفاده از صحبتش طىّ مراحل و قطع منازل مىنمايند . اقيانوس موّاجى است كه كرانه‌اى براى آن يافت نميشود . بعلاوه كرامات باهره و آثار و آيات ظاهره‌اى كه از او به ظهور پيوسته است ، بر كسى پوشيده نيست » « 1 » اين مطالب را بو علىّ كه معاصر بحرالعلوم بوده است در « منتهى المقال » به نقل صاحب « روضات » ذكر مىكند . حال آيا جا دارد كه ما بگوئيم : اين مرد هنوز به كمال نرسيده است ؟ ! پس إسلام براى چه آمده است ؟ ! آيا درست است كه بگوئيم : إسلام آمده است براى اينكه همه را هَمَجٌ رَعَاعٌ تربيت كند ؟ ! يا بگوئيم : همه أفرادى كه مُتَعَلِّمٌ عَلَى سَبِيلِ نَجَاة هستند ، بايد ناقص بميرند ؟ ! ما در اينجا به مجلسى رَحمةُ اللَه عليهِ رَحمةً واسعَه - با اينكه ايشان جدّ

--> ( 1 ) « روضات الجنّات » طبع سنگى ، ج 2 ، ص 138 ؛ و از طبع حروفى ، ج 7 ، ص 203